فَاعْلَمْ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ ؛ « 1 » پس بدان كه هيچ معبودى جز خدا نيست . 2 . خداوند مثل ندارد يكى از صفات سلبيه خداوند اين است كه خداوند مثل و مانندى ندارد و به فرموده قرآن : لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ توضيح مطلب : در منطق آموخته‌ايم كه « مثلان » عبارت‌اند از دو موجودى كه در يك ذات و ماهيت با يكديگر شريك و همسانند و در عوارض خارجيه از يكديگر امتياز دارند ؛ مثلا زيد و عمرو مثلان‌اند ، يعنى در خارج به دو وجود موجودند و هريك داراى مشخصاتى هستند ؛ ولى ماهيت هر دو انسان يعنى حيوان ناطق است . يا مثلا انسان و فرس هر دو در خارج موجود و از لحاظ نوع متفاوت‌اند ، يكى از حيوان ناطق و ديگرى حيوان صاهل ( شيهه‌كننده ) است ، ولى در يك حقيقت واحدهء جنسيه به نام حيوان مشترك‌اند و هكذا . . . با حفظ اين مطلب مىگوييم : اكثريت مطلق خداباوران جهان برآن‌اند كه خداوند مثل و نظير و شبيه ندارد و سُبْحانَ اللَّهِ عَمَّا يَصِفُونَ * و دليلشان اين است كه اگر خداوند مماثلى مىداشت ، لازم مىآمد كه هركدام از متماثلان داراى ماهيتى باشند كه با ديگرى مشترك‌اند و داراى وجود خارجىاى باشد كه از يكديگر ممتازند ، پس لازم مىآيد تركيب از ماهيت و وجود و يا جنس و فصل و تركيب مستلزم احتياج است و احتياج مستلزم امكان است و امكان قسيم واجب است . پس واجب الوجود بودن خداوند وجود مثل را نفى مىكند ، پس ذات خداوندى من جميع الجهات بىهمتا بوده وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُواً أَحَدٌ ؛ ولى گروهى از معتزله كه معروف به « بهشميّه » هستند ، يعنى پيروان ابو هاشم جبائى ، گفته‌اند : خداوند در مرحلهء ذات و ماهيت با ساير ذوات و ماهيات همانند بوده و امتيازى ندارد . تنها تفاوت حق با ساير موجودات در اين است كه ذات الهى داراى حالت و خاصيتى است به نام حالت و وصف الوهيت و اين

--> ( 1 ) . سورهء محمّد ، آيه 19 .